Thiết bị kiểm định

Bộ sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối

Bộ sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối (Standard Sieve Set for Gradation Determination) là một hệ thống các loại sàng có kích thước lỗ sàng được quy định cụ thể theo tiêu chuẩn kỹ thuật, dùng để phân loại vật liệu xây dựng thành từng cấp hạt khác nhau nhằm xác định thành phần hạt của cốt liệu thô và m

👁 1 lượt xem 🕐 03/07/2026

Định nghĩa và khái niệm về Bộ sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối

Trong ngành kiểm định chất lượng công trình xây dựng, việc sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn không chỉ giúp đánh giá chính xác cấp phối mà còn đảm bảo tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế và thi công. Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam luôn khuyến khích các đơn vị xây dựng sử dụng đúng loại sàng tiêu chuẩn để đảm bảo độ tin cậy trong kết quả kiểm tra.

Cấp phối vật liệu ảnh hưởng trực tiếp đến các tính chất cơ học như cường độ chịu lực, độ bền lâu dài và khả năng chống thấm của công trình. Do đó, việc xác định chính xác cấp phối thông qua bộ sàng tiêu chuẩn là bước không thể thiếu trong quá trình kiểm định chất lượng vật liệu trước khi đưa vào sử dụng.

Các loại sàng trong bộ sàng tiêu chuẩn thường được chế tạo từ thép không gỉ hoặc đồng, với độ chính xác cao về kích thước lỗ sàng, đảm bảo không bị biến dạng trong quá trình sử dụng và vệ sinh. Mỗi sàng có kích thước lỗ khác nhau, từ sàng có lỗ lớn nhất (thường là sàng 80mm hoặc 75mm) đến sàng có lỗ nhỏ nhất (sàng 0.075mm – sàng số 200).

Hệ thống sàng này được phân loại theo hai nhóm chính:

Sàng cốt liệu thô: Dùng cho việc sàng phân tích cát, đá dăm, sỏi…
Sangkan cốt liệu mịn: Chủ yếu dùng cho sàng phân tích bột khoáng, xi măng, phụ gia mịn…

Cơ sở pháp lý liên quan đến sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn

Việc sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn trong kiểm định xây dựng phải tuân theo các văn bản pháp luật hiện hành liên quan đến chất lượng vật liệu xây dựng. Các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN), quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) đều có hướng dẫn chi tiết về quy cách sử dụng, hiệu chuẩn và kiểm tra bộ sàng tiêu chuẩn.

Một số văn bản pháp lý quan trọng mà chúng tôi cần lưu ý khi làm việc với bộ sàng tiêu chuẩn gồm:

TCVN 1770:2021 - Phương pháp xác định thành phần hạt của cát xây dựng;
TCVN 7572-1:2006 - Đá dăm, sỏi dùng trong bê tông và vữa – Phần 1: Thành phần hạt;
TCVN 4453:2019 - Hỗn hợp bê tông nặng và bê tông nặng – Yêu cầu kỹ thuật;
QCVN 16:2019/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về vật liệu xây dựng dùng trong công trình xây dựng;
Nghị định 15/2021/NĐ-CP - Về quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Theo đó, các phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm định xây dựng bắt buộc phải sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn đã được hiệu chuẩn theo định kỳ, có tem kiểm định và hồ sơ nguồn gốc rõ ràng. Việc không tuân thủ các quy định này có thể dẫn đến sai lệch trong kết quả kiểm tra và ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý khi thực hiện các dịch vụ kiểm định, đảm bảo mọi thiết bị thử nghiệm, bao gồm cả bộ sàng tiêu chuẩn, đều đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Tiêu chuẩn áp dụng cho bộ sàng tiêu chuẩn

Bộ sàng tiêu chuẩn được sản xuất và sử dụng theo các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia và quốc tế, trong đó phổ biến nhất là các tiêu chuẩn sau:

1. Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

TCVN 3359:1980: Qui trình xác định thành phần hạt của cát xây dựng;
TCVN 4195:1987: Qui trình xác định thành phần hạt của đất xây dựng;
TCVN 7572-1:2006: Đá dăm, sỏi dùng trong bê tông và vữa – Phần 1: Thành phần hạt;
TCVN 1770:2021: Phương pháp xác định thành phần hạt của cát xây dựng.

2. Tiêu chuẩn ASTM (Mỹ)

ASTM E11: Specification for Woven Wire Test Sieve Cloth and Test Sieves;
ASTM C136: Test Method for Sieve Analysis of Fine and Coarse Aggregates.

3. Tiêu chuẩn ISO (Quốc tế)

ISO 3310-1: Test sieves – Technical requirements and testing – Part 1: Test sieves of wire cloth;
ISO 1596: Methods of test for aggregates – Determination of particle size distribution.

So sánh giữa các tiêu chuẩn sàng tiêu chuẩn phổ biến

Thông số	TCVN	ASTM E11	ISO 3310-1
Vật liệu sàng	Thép carbon, thép không gỉ	Thép không gỉ	Thép không gỉ
Kích thước sàng	0.075 mm đến 80 mm	0.038 mm đến 125 mm	0.02 mm đến 125 mm
Dung sai kích thước lỗ	±0.03 mm đến ±0.2 mm	±0.02 mm đến ±0.1 mm	±0.02 mm đến ±0.1 mm
Tiêu chuẩn hiệu chuẩn	TCVN 10951:2014	ASTM E307	ISO 3310-2

Phương pháp thực hiện sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối

Quy trình sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối được thực hiện theo các bước sau:

Chuẩn bị mẫu: Mẫu vật liệu cần được làm khô hoàn toàn ở nhiệt độ 110°C ± 5°C trong ít nhất 24 giờ. Sau đó để nguội đến nhiệt độ phòng.
Cân khối lượng mẫu ban đầu: Ghi lại khối lượng chính xác của mẫu trước khi sàng (M1).
Xếp sàng theo thứ tự: Sàng được xếp từ sàng có lỗ lớn nhất ở trên cùng xuống sàng có lỗ nhỏ nhất ở dưới cùng. Cuối cùng là nắp sàng và đĩa hứng.
Đổ mẫu lên sàng trên cùng: Phân bố đều mẫu trên mặt sàng và tiến hành sàng bằng máy sàng rung trong khoảng thời gian từ 10–15 phút tùy theo loại vật liệu.
Cân lại từng sàng: Sau khi sàng xong, cân khối lượng vật liệu giữ lại trên từng sàng và đĩa hứng.
Tính toán cấp phối: Sử dụng các công thức xác định tỷ lệ phần trăm vật liệu qua từng sàng, vẽ biểu đồ cấp phối và so sánh với cấp phối tiêu chuẩn.

Trong quá trình thực hiện, cần đảm bảo rằng máy sàng hoạt động ổn định, không bị lệch biên độ và thời gian sàng đủ để đạt trạng thái cân bằng. Nếu có sự nghi ngờ về kết quả, cần tiến hành sàng lại ít nhất hai lần để đảm bảo độ chính xác.

Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam áp dụng quy trình sàng tiêu chuẩn chặt chẽ theo hướng dẫn của TCVN và ASTM để đảm bảo kết quả kiểm định phản ánh đúng thực trạng cấp phối vật liệu.

Quy trình thực tế tại phòng thí nghiệm kiểm định

Trong môi trường phòng thí nghiệm kiểm định xây dựng, quy trình sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn được thực hiện theo trình tự nghiêm ngặt, bao gồm các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra thiết bị và điều kiện môi trường

Kiểm tra tình trạng sàng: Không cong vênh, rách, mòn;
Kiểm tra máy sàng: Hoạt động ổn định, biên độ đúng tiêu chuẩn;
Đảm bảo nhiệt độ phòng: 20°C ± 2°C;
Độ ẩm tương đối: ≤ 60%.

Bước 2: Hiệu chuẩn bộ sàng

Mỗi bộ sàng phải được hiệu chuẩn định kỳ tối thiểu 12 tháng/lần theo tiêu chuẩn TCVN 10951:2014 hoặc ISO 3310-2. Hồ sơ hiệu chuẩn phải được lưu trữ đầy đủ và cập nhật thường xuyên.

Bước 3: Lấy mẫu và xử lý mẫu

Lấy mẫu đại diện theo TCVN 4453:2019;
Làm khô mẫu ở 110°C ± 5°C;
Làm nguội trong buồng kín;
Cân chính xác đến 0.1 gram.

Bước 4: Thực hiện sàng

Xếp sàng theo thứ tự giảm dần kích thước lỗ;
Đổ mẫu lên sàng trên cùng;
Sàng trong 10–15 phút;
Ghi nhận khối lượng vật liệu giữ lại trên từng sàng.

Bước 5: Tính toán và báo cáo

Từ dữ liệu thu thập, kỹ thuật viên sẽ tính toán:

Khối lượng qua từng sàng;
Tỷ lệ phần trăm tích lũy;
Vẽ biểu đồ cấp phối;
So sánh với cấp phối yêu cầu;
Đưa ra kết luận về độ phù hợp của mẫu.

“Việc tuân thủ quy trình nghiêm ngặt là yếu tố then chốt để đảm bảo kết quả kiểm định chính xác và đáng tin cậy. Tại Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam, mỗi mẫu đều được xử lý và phân tích bởi đội ngũ kỹ thuật viên có chứng chỉ và kinh nghiệm dày dặn.”

Lưu ý chuyên môn khi sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn

Trong quá trình sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn để xác định cấp phối, có một số điểm quan trọng mà kỹ thuật viên cần lưu ý để đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của kết quả kiểm tra:

1. Hiệu chuẩn định kỳ

Bộ sàng phải được hiệu chuẩn định kỳ theo tiêu chuẩn quốc gia. Việc bỏ qua hiệu chuẩn có thể dẫn đến sai lệch trong kích thước lỗ sàng và ảnh hưởng đến kết quả sàng.

2. Bảo quản đúng cách

Không để sàng tiếp xúc với hóa chất ăn mòn;
Không chồng nhiều sàng lên nhau khi không sử dụng;
Vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng;
Bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp.

3. Thời gian sàng

Thời gian sàng phải đủ để đạt trạng thái cân bằng. Với cát mịn, thời gian sàng nên kéo dài hơn so với đá dăm hoặc sỏi thô.

4. Kiểm tra độ sạch sàng

Sau mỗi lần sàng, cần kiểm tra kỹ lỗ sàng để đảm bảo không bị tắc nghẽn bởi bụi hoặc tạp chất. Việc này đặc biệt quan trọng với sàng có kích thước lỗ nhỏ.

5. Ghi chép đầy đủ

Mọi thông tin về mẫu, điều kiện thử nghiệm, thời gian, người thực hiện và thiết bị sử dụng phải được ghi chép đầy đủ để phục vụ kiểm tra và truy xuất sau này.

6. Đào tạo nhân sự

Kỹ thuật viên phải được đào tạo bài bản về quy trình sàng, tiêu chuẩn áp dụng và cách sử dụng thiết bị. Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam duy trì chương trình đào tạo nội bộ để nâng cao tay nghề cho đội ngũ kỹ thuật.

7. So sánh cấp phối

Sau khi phân tích, cần so sánh cấp phối thu được với cấp phối tiêu chuẩn theo thiết kế hoặc theo quy chuẩn kỹ thuật. Nếu sai lệch vượt ngưỡng cho phép, cần cảnh báo chủ đầu tư và đề xuất biện pháp xử lý kịp thời.

Với những lưu ý trên, chúng tôi hy vọng bạn sẽ hiểu rõ hơn về vai trò và cách sử dụng bộ sàng tiêu chuẩn xác định cấp phối trong kiểm định chất lượng công trình xây dựng. Đây là công cụ không thể thiếu trong bất kỳ phòng thí nghiệm nào, góp phần đảm bảo an toàn và chất lượng cho các công trình xây dựng tại Việt Nam.