Kết cấu công trình

Đánh giá khả năng chịu lửa

Đánh giá khả năng chịu lửa (Fire Resistance Assessment) là quá trình xác định khả năng của một cấu kiện xây dựng hoặc toàn bộ kết cấu công trình duy trì được các yêu cầu về chịu lực, cản lửa và cách nhiệt trong một khoảng thời gian quy ước khi chịu tác động của nhiệt độ tăng nhanh theo đường cong ch

👁 1 lượt xem 🕐 03/07/2026

Định nghĩa và khái niệm cơ bản về Đánh giá khả năng chịu lửa trong kiểm định xây dựng

Đánh giá khả năng chịu lửa (Fire Resistance Assessment) là quá trình xác định khả năng của một cấu kiện xây dựng hoặc toàn bộ kết cấu công trình duy trì được các yêu cầu về chịu lực, cản lửa và cách nhiệt trong một khoảng thời gian quy ước khi chịu tác động của nhiệt độ tăng nhanh theo đường cong chuẩn hóa (như đường cong ISO 834 hoặc ASTM E119) trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.

Khả năng chịu lửa không đồng nghĩa với khả năng không cháy – một cấu kiện làm từ vật liệu không cháy (như bê tông, gạch đá) vẫn có thể mất khả năng chịu lực nhanh khi nhiệt độ tăng cao, trong khi một số vật liệu cháy được (như thép bọc vật liệu chống cháy) có thể duy trì chức năng kết cấu lâu hơn trong火灾 (hỏa hoạn). Do đó, khả năng chịu lửa là một chỉ tiêu hệ thống, phản ánh sự kết hợp giữa vật liệu, cấu tạo, thiết kế và thi công.

Trong lĩnh vực kiểm định chất lượng công trình xây dựng, đánh giá khả năng chịu lửa đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn sinh mạng và giảm thiểu thiệt hại tài sản khi xảy ra sự cố cháy. Đây không phải là hoạt động kiểm tra định kỳ thông thường, mà là một dạng đánh giá chuyên sâu, thường được yêu cầu trong các trường hợp: cải tạo nâng cấp công trình cũ, xác minh thiết kế sau khi tai nạn cháy, thẩm định công trình có yêu cầu đặc biệt (bệnh viện, hầm, trung tâm thương mại), hoặc khi có nghi ngờ về chất lượng vật liệu/lớp bảo vệ cháy.

Chúng tôi – Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam – xác định rõ: khả năng chịu lửa của kết cấu không tự động được đảm bảo chỉ vì công trình đã được nghiệm thu ban đầu. Nhiều công trình sau nhiều năm khai thác, chịu tác động của môi trường, sửa chữa không đúng quy cách, hoặc biến dạng do tải trọng, sẽ suy giảm đáng kể khả năng chống cháy – điều chỉ có thể phát hiện qua đánh giá chuyên sâu.

Cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc

Hoạt động đánh giá khả năng chịu lửa tại Việt Nam được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật liên ngành, bao gồm luật an toàn PCCC, nghị định quản lý xây dựng, và các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN) hoặc quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN).

1. Văn bản luật và nghị định

Luật Phòng cháy và chữa cháy số 27/2013/QH13 và Sửa đổi, bổ sung Luật số 46/2023/QH15: Đặt yêu cầu bắt buộc về đảm bảo điều kiện an toàn PCCC đối với công trình thuộc danh mục phải thẩm duyệt thiết kế PCCC và nghiệm thu PCCC.
Nghị định số 136/2020/NĐ-CP (ngày 24/11/2020) quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PCCC: Điều 24 yêu cầu công trình phải có khả năng ngăn cháy lan, chịu lửa trong thời gian quy định để cứu người, cứu tài sản.
Nghị định số 121/2021/NĐ-CP (quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng và QHĐT): Mức phạt đến 100 triệu đồng đối với hành vi sử dụng vật liệu, cấu kiện không đạt yêu cầu về khả năng cháy, khả năng chịu lửa theo thiết kế đã được duyệt.

2. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN)

QCVN 06:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết kế xây dựng công trình dân dụng: Điều 5.4 quy định yêu cầu về khả năng chịu lửa của kết cấu chịu lực và kết cấu bao che, bao gồm yêu cầu về giới hạn trạng thái giới hạn về nhiệt (R), giới hạn trạng thái giới hạn về mất tính toàn vẹn (E), và giới hạn trạng thái giới hạn về mất khả năng chịu lực (I).
QCVN 07:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết kế xây dựng công trình công cộng: Đặt tiêu chuẩn riêng cho các công trình như bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại – nơi yêu cầu thời gian chịu lửa cao hơn (thường từ 120 phút trở lên).
QCVN 03:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết kế xây dựng nhà ở: Qui định các yêu cầu tối thiểu về khả năng chịu lửa cho nhà ở thấp tầng, trung tầng và cao tầng.

3. Tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN)

TCVN 6305:2016 – Kết cấu xây dựng – Xác định khả năng chịu lửa – Các phương pháp thử nghiệm: Áp dụng các phương pháp thử tương đồng với ISO 834, quy định điều kiện phòng thử, hệ thống đốt, đo nhiệt độ, giám sát biến dạng.
TCVN 11266:2016 – Kết cấu xây dựng – Xác định khả năng chịu lửa – Yêu cầu về tính toàn vẹn và cách nhiệt: Chi tiết các tiêu chí đánh giá E (tính toàn vẹn) và I (khả năng chịu lực) trong quá trình thử.
TCVN 9385:2012 – Kết cấu bê tông cốt thép – Yêu cầu về khả năng chịu lửa và biện pháp bảo vệ: Đặc biệt quan trọng với kết cấu bê tông – xác định chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu, ảnh hưởng của cường độ bê tông và loại cốt thép đến thời gian chịu lửa.
TCVN 5625:2019 – Kết cấu thép – Yêu cầu về khả năng chịu lửa và biện pháp bảo vệ: Hướng dẫn chọn vật liệu và kỹ thuật bảo vệ (sơn chống cháy, tấm bọc cách nhiệt) để đạt yêu cầu thời gian chịu lửa 60–180 phút.

4. Tiêu chuẩn quốc tế được áp dụng tham chiếu

ISO 834 – Fire resistance tests – Elements of building construction: Đường cong nhiệt chuẩn, phương pháp thử.
ISO 834-2 – Fire resistance tests – Part 2: Requirements for load bearing elements: Tiêu chí đánh giá R, E, I.
ASTM E119 – Standard Test Methods for Fire Tests of Building Construction and Materials: Phương pháp thử của Mỹ, thường áp dụng cho công trình có vốn đầu tư nước ngoài hoặc liên doanh.
EN 1363-1, -2 – General requirements – Tests for load bearing and non-loadbearing elements: Tiêu chuẩn châu Âu.

Chúng tôi nhấn mạnh: Việc lựa chọn tiêu chuẩn áp dụng phải căn cứ vào loại công trình, yêu cầu của thiết kế, và quy định của cơ quan thẩm quyền (Sở Xây dựng, Cảnh sát PCCC). Trong nhiều trường hợp, cơ quan nghiệm thu PCCC yêu cầu báo cáo thử nghiệm phải tuân theo TCVN 6305:2016 hoặc ISO 834:2009 để đảm bảo tính so sánh và hợp lệ.

Các thông số kỹ thuật và tiêu chí đánh giá khả năng chịu lửa

Khả năng chịu lửa của một cấu kiện được biểu thị bằng thời gian chịu lửa, được xác định bằng ba tiêu chí trạng thái giới hạn, được ký hiệu theo dạng R-E-I (ví dụ: R-60, EI-90, REI-120).

1. R – Khả năng chịu lực (Load-bearing capacity)

Là khả năng của cấu kiện duy trì khả năng chịu tải trọng thiết kế (tĩnh tải, hoạt tải, gió, động đất…) mà không xảy ra mất ổn định, biến dạng quá lớn hoặc đứt gãy. Ví dụ: một dầm bê tông cốt thép khi nhiệt độ vượt quá 500°C có thể bị giảm đáng kể cường độ bê tông và chảy dẻo cốt thép, dẫn đến võng vượt giới hạn cho phép hoặc sụp đổ.

2. E – Tính toàn vẹn (Integrity)

Là khả năng ngăn chặn ngọn lửa và khí nóng lan truyền qua cấu kiện. Mất tính toàn vẹn được xác định khi:

Xuất hiện ngọn lửa liên tục trên mặt không cháy ít nhất 10 giây tại mặt không cháy của mẫu thử;
Xảy ra sự cố vỡ, rụng, nứt hở lớn (>2,5 mm) cho phép dòng khí nóng vượt quá giới hạn nhiệt lượng quy định.

3. I – Cách nhiệt (Insulation)

Là khả năng làm chậm tốc độ truyền nhiệt từ mặt cháy sang mặt không cháy. Mất khả năng cách nhiệt được xác định khi:

Độ chênh lệch nhiệt độ trung bình giữa mặt không cháy và không khí phòng thử vượt quá 140°C;
Độ chênh lệch nhiệt độ tại bất kỳ điểm nào trên mặt không cháy so với nhiệt độ ban đầu vượt quá 180°C.

Bảng dưới đây tóm tắt các tiêu chí đánh giá theo TCVN 6305:2016 và ISO 834:

Thời gian thử (phút)	Điều kiện nhiệt độ (°C) theo đường cong ISO 834	Tiêu chí E (toàn vẹn)	Tiêu chí I (cách nhiệt)	Tiêu chí R (chịu lực)
15	≈544°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực
30	≈693°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực
60	≈924°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực
90	≈1050°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực
120	≈1113°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực
180	≈1210°C	Không cho ngọn lửa xuyên qua	ΔT ≤ 140°C (trung bình), ≤180°C (điểm)	Không mất khả năng chịu lực

Đối với các công trình đặc thù (hầm metro, trung tâm dữ liệu), yêu cầu có thể lên tới REI 240 hoặc REI 360, đòi hỏi giải pháp kỹ thuật phức tạp và chi phí cao hơn nhiều.

Chúng tôi lưu ý: Thời gian chịu lửa không phải là “thời gian tồn tại an toàn” – nó là điều kiện thử nghiệm trong phòng. Trong thực tế, cháy ngoài trời có thể đạt 1100–1200°C trong vòng 5–10 phút (do tải nhiệt cao, gió, chất cháy dễ cháy), do đó thời gian thực tế suy giảm có thể nhỏ hơn 30–50% so với giá trị thử nghiệm chuẩn. Điều này giải thích vì sao các công trình cao tầng phải có hệ thống PCCC chủ động (sprinkler, báo cháy) bổ sung cho khả năng bị động của kết cấu.

Phương pháp và quy trình thực hiện đánh giá khả năng chịu lửa

Đánh giá khả năng chịu lửa được thực hiện theo hai hướng chính: thử nghiệm tại phòng thí nghiệm và đánh giá gián tiếp tại hiện trường. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào mục đích đánh giá, tính khả thi, và thời hạn yêu cầu.

2.1. Thử nghiệm tại phòng thí nghiệm (phương pháp chuẩn)

Đây là phương pháp định lượng chính xác nhất, được cơ quan có thẩm quyền công nhận (theo ISO/IEC 17025) thực hiện trên mẫu thử kích thước thực tế hoặc thu nhỏ.

Quy trình thực hiện gồm 5 bước:

Lập hồ sơ đề nghị thử: Bao gồm bản vẽ chi tiết cấu kiện, thông số vật liệu (cường độ bê tông f_c, giới hạn chảy f_y, loại thép, lớp bảo vệ), yêu cầu thời gian thử (REI 30, 60…), tiêu chuẩn áp dụng.
Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu phải đại diện cho cấu kiện thực tế (cùng cường độ, cùng cấu tạo, cùng điều kiện thi công). Ví dụ: với dầm bê tông cốt thép, mẫu thử thường có kích thước 300×300×2000 mm (hoặc lớn hơn nếu phòng thử cho phép).
Thử nghiệm:
- Mẫu được đặt trong lò thử theo tiêu chuẩn (thường gối tựa hai đầu, chịu tải trọng không đổi bằng tải trọng thiết kế hoặc tải trọng tiêu chuẩn).
- Nung mẫu theo đường cong nhiệt chuẩn ISO 834: T = 345 × log₁₀(8t + 1) + 20, với t tính bằng phút.
- Giám sát liên tục: đo nhiệt độ mặt cháy và mặt không cháy bằng cặp nhiệt điện (ít nhất 4 điểm trên mỗi mặt), ghi lại thời điểm xuất hiện nứt, rơi vỡ, biến dạng, ngọn lửa xuyên qua.
- Dừng thử khi một trong ba tiêu chí E, I, R bị vi phạm.
Lập báo cáo thử nghiệm: Gồm số liệu nhiệt độ-theo-thời-gian, đường cong tải-trọng-lệch-chuyển vị, ảnh chụp, video, kết luận REI.
Công nhận kết quả: Báo cáo phải do phòng thí nghiệm được chứng nhận (theo QCVN 53:2019/BKHCN) hoặc được Cảnh sát PCCC công nhận.

2.2. Đánh giá gián tiếp tại hiện trường (phương pháp thực tế)

Được áp dụng khi không thể lấy mẫu hoặc cần kiểm tra tổng thể công trình. Phương pháp này dựa vào thông tin hiện trạng, đo đạc định lượng, và so sánh với tiêu chuẩn.

Quy trình đánh giá hiện trường gồm 4 bước:

Thu thập hồ sơ thiết kế và nghiệm thu: Xác định yêu cầu khả năng chịu lửa ban đầu (ví dụ: sàn REI 90, cột REI 120), vật liệu sử dụng, lớp bảo vệ.
Kiểm tra hiện trạng vật lý:
- Cấu tạo kết cấu: Đo chiều dày lớp bê tông bảo vệ (sử dụng máy đo độ dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép – cover meter), kiểm tra độ rỗng, nứt, bong tróc.
- Thử nghiệm không phá hủy (NDT):
  - Độ cứng Schuster (sơn chống cháy): Đo độ dày lớp sơn bằng máy đo độ dày sơn từ tính/điện từ.
  - Siêu âm hoặc va đập đàn hồi: Ước lượng cường độ bê tông (f_c) sau cháy hoặc suy giảm theo thời gian.
  - Đo độ dẫn nhiệt: Sử dụng thiết bị heat flux sensor để ước tính khả năng cách nhiệt hiện tại.
- Quan sát hiện tượng suy giảm: Vết nứt rộng >0,3 mm, bê tông phồng rộp (spalling), cốt thép bị oxy hóa, biến dạng dẻo, rò rỉ sơn chống cháy.
Tính toán mô phỏng: Sử dụng phần mềm như Fire Dynamics Simulator (FDS), ANSYS Mechanical, hoặc theo TCVN 5625:2019 để mô phỏng phản ứng nhiệt-lực của cấu kiện trong cháy. Kết quả so sánh với yêu cầu REI để đánh giá khả năng còn lại.
Đề xuất giải pháp: Nếu kết cấu chưa đạt yêu cầu, chúng tôi đề xuất các biện pháp xử lý như: gia cố bằng tấm bê tông nhẹ, bọc tấm gạch chịu lửa, sơn lại lớp chống cháy, hoặc thay thế局部 (một phần) cấu kiện.

2.3. So sánh hai phương pháp

Tiêu chí	Thử nghiệm phòng thí nghiệm	Đánh giá hiện trường
Độ chính xác	Rất cao (đo trực tiếp các tiêu chí E, I, R)	Tương đối (dựa trên suy luận và ước lượng)
Chi phí	Cao (từ 30–150 triệu đồng/mẫu, tùy kích thước và thời gian)	Trung bình (10–50 triệu đồng/dự án)
Thời gian	30–90 ngày (bao gồm chuẩn bị mẫu, nung, phân tích)	5–15 ngày làm việc
Phá hủy mẫu	Có (mẫu bị phá hủy hoàn toàn sau thử)	Không (phương pháp NDT)
Ứng dụng	Xác nhận thiết kế mới, khiếu nại kỹ thuật, đánh giá vật liệu mới	Kiểm tra công trình đang khai thác, cải tạo, giám sát định kỳ

Chúng tôi nhấn mạnh: Không có phương pháp thay thế hoàn toàn cho nhau. Trong nhiều vụ tai nạn cháy, kết quả đánh giá hiện trường trước đó cho thấy công trình “đạt yêu cầu”, nhưng sau khi cháy xảy ra, phân tích phòng thí nghiệm lại cho thấy lớp sơn chống cháy bị bong tróc từ trước, làm mất khả năng cách nhiệt sớm. Do đó, kết hợp cả hai phương pháp là giải pháp tối ưu.

Tiêu chuẩn áp dụng theo loại vật liệu và kết cấu

Khả năng chịu lửa phụ thuộc mạnh vào loại vật liệu và kiểu kết cấu. Dưới đây là phân tích chuyên sâu theo từng nhóm vật liệu phổ biến tại Việt Nam.

3.1. Kết cấu bê tông cốt thép

Bê tông có khả năng chống cháy tốt do dẫn nhiệt thấp và không cháy. Tuy nhiên, khi nhiệt độ vượt quá:

300°C: Bắt đầu mất một phần cường độ (giảm ~20%) do脱水 (khử nước) của hydrat trong gel C-S-H.
500°C: Cường độ bê tông giảm ~40–50%; cốt thép đạt giới hạn chảy danh định, dẫn đến biến dạng lớn.
600°C: Cường độ bê tông chỉ còn ~30% giá trị ban đầu; cốt thép mềm đi, có thể chảy dẻo.

Yếu tố ảnh hưởng chính:

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép: Theo TCVN 9385:2012, với cột, dầm chịu uốn, lớp bảo vệ tối thiểu để đạt REI 90 là 30 mm (với f_c ≥ 30 MPa). Nếu lớp bảo vệ <25 mm, thời gian chịu lửa giảm mạnh.
Cường độ bê tông: Bê tông nặng (γ = 23–25 kN/m³) có khả năng chịu lửa tốt hơn bê tông nhẹ (γ < 19 kN/m³) do dẫn nhiệt thấp hơn.
Loại cốt thép: Thép thường (S235, S355) có giới hạn chảy giảm nhanh >500°C. Thép chịu lửa (thép nhiệt luyện) có thể duy trì cường độ đến 650°C.

Ví dụ tính toán đơn giản (theo TCVN 9385:2012 Phụ lục B):

Cho dầm bê tông cốt thép tiết diện 300×600 mm, chiều dài 4 m, chịu tải phân bố q = 30 kN/m. Cường độ bê tông f_c = 30 MPa, cốt thép dọc As = 4Φ25 (A_s = 1963 mm²), lớp bảo vệ a = 40 mm. Sau 90 phút nung theo ISO 834, nhiệt độ trung bình cốt thép đạt 550°C (giả định không có lớp bảo vệ bị rỗ). Khả năng chịu lực lúc đó: M_u,fire = A_s·f_yk,fire·(d – a’/2), với f_yk,fire = 355 × 0,5 = 177,5 MPa. So với moment uốn thực tế M_Ed = q·L²/8 = 60 kN·m → dầm mất khả năng chịu lực (R) dù chưa nứt lớn.

3.2. Kết cấu thép

Thép có cường độ cao, nhưng giảm nhanh khi nhiệt độ tăng: tại 550°C, cường độ chỉ còn ~50% giá trị ở 20°C. Do đó, kết cấu thép bắt buộc phải được bảo vệ bằng vật liệu cách nhiệt.

Các biện pháp bảo vệ phổ biến:

Sơn chống cháy (Intumescent paint): Phồng to khi nóng (lên 10–100 lần), tạo lớp xốp cách nhiệt. Độ dày thường 1,5–4 mm, đạt REI 60–120. Yêu cầu: độ bám dính >1 MPa, không bong tróc sau 2 năm outdoors.
Tấm bọc (Board system): Gạch sứ, thạch cao cốt sợi, bông khoáng ép. Độ dày 25–50 mm, đạt REI 90–180. Ưu điểm: bền cơ học, thích hợp cho hầm, nhà xưởng.
Bao bê tông (Concrete encasement): Phun bê tông nhẹ hoặc đúc khuôn. Độ dày ≥50 mm, đạt REI 120–240. Chi phí cao, gia tải lớn.

Tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 5625:2019 yêu cầu phải có thử nghiệm định lượng khả năng chịu lửa của hệ thống bảo vệ, không chỉ dựa vào chứng chỉ sản phẩm. Nhiều công trình vi phạm do sử dụng sơn chống cháy không có chứng nhận thử nghiệm theo TCVN 6305.

3.3. Kết cấu gạch đá, tường bao che

Tường gạch đặc (gạch đất sét nung, gạch bê tông khí chưng áp – AAC) có khả năng cách nhiệt tốt. Tuy nhiên, cần kiểm tra:

Độ rỗng: Tường AAC có độ dẫn nhiệt thấp (~0,11 W/m·K), nhưng độ bền nén thấp (~3–5 MPa), dễ mất ổn định nếu không có khung bê tông.
Kết nối với khung: Nếu mối nối không linh hoạt, nhiệt giãn nở gây nứt → mất tính toàn vẹn (E).
Chiều dày tối thiểu: Theo QCVN 06:2021/BXD, tường gạch đặc ≥110 mm đạt REI 60; ≥220 mm đạt REI 120.

3.4. Kết cấu gỗ

Gỗ tự nhiên có khả năng chịu lửa bất ngờ: khi cháy, bề mặt than hóa tạo lớp cách nhiệt bảo vệ lõi bên trong. Thời gian cháy chậm khoảng 0,6–1,0 mm/phút.

Quy định áp dụng: TCVN 7917:2008 – Kết cấu gỗ – Yêu cầu về khả năng chịu lửa. Với cột gỗ tròn đường kính 250 mm, thời gian chịu lửa đạt REI 60–90 nếu không xử lý hóa chất. Tuy nhiên, tại khu vực nhiệt đới ẩm, gỗ thường bị mối mọt, nứt nẻ → giảm đáng kể khả năng chịu lửa.

3.5. Kết cấu hỗn hợp và công trình đặc biệt

Trong công trình hiện đại, kết cấu thường là hỗn hợp: khung thép + sàn bê tông + tường AAC. Đánh giá phải xem xét tương tác nhiệt-lực giữa các vật liệu, đặc biệt ở mối nối. Ví dụ: khi sàn bê tông giãn nở, ép vào cột thép → gây ứng suất nén phụ, làm giảm khả năng chịu lực của cột.

Đối với công trình hầm, tàu ngầm, nhà máy hóa chất, cần áp dụng đường cong cháy đặc biệt (như ASTM E119 hydrocarbon fire – nhiệt độ lên đến 1100°C trong 2 giờ), không phải đường cong chuẩn ISO 834.

Lưu ý chuyên môn và rủi ro thường gặp trong đánh giá

Trong quá trình thực hiện đánh giá khả năng chịu lửa, chúng tôi đã tiếp nhận nhiều trường hợp phát sinh rủi ro do thiếu chuyên môn hoặc thiếu kinh nghiệm thực tế. Dưới đây là các lưu ý then chốt giúp bạn tránh sai sót nghiêm trọng.

1. Sai lầm trong lấy mẫu thử

Nhiều chủ đầu tư yêu cầu thử một mẫu “đẹp” – ví dụ: dầm mới đúc, không nứt – trong khi cấu kiện chịu lực thực tế đã bị oxy hóa cốt thép hoặc bê tông bị rỗ. Kết quả thử sẽ quá lạc quan và không đại diện. Chúng tôi insist: mẫu phải đại diện cho tình trạng worst-case – nơi có dấu hiệu nứt, bong tróc, hoặc lớp bảo vệ mỏng nhất.

2. Bỏ qua ảnh hưởng của tải trọng thực tế

Trong thử nghiệm, tải trọng thường đặt ở mức 0,3–0,6 lần tải tiêu chuẩn (theo ISO 834-2). Tuy nhiên, nếu công trình đã gia tải (ví dụ: lắp máy móc nặng, nâng tầng), khả năng chịu lửa thực tế giảm mạnh. Chúng tôi từng xử lý một nhà xưởng tại Bình Dương: kết cấu thép đạt REI 90 theo thiết kế, nhưng sau khi thêm 20% tải trọng, thời gian chịu lửa giảm xuống còn 45 phút – không đủ để thoát hiểm.

3. Hiểu sai về "vật liệu không cháy"

Nhiều người nhầm rằng: “vật liệu không cháy = kết cấu không cháy”. Thực tế, một kết cấu có thể cấu tạo từ vật liệu không cháy, nhưng vẫn mất khả năng chịu lửa do:

Liên kết mối nối yếu (giữa tường gạch và khung bê tông);
Chiều dày lớp bảo vệ không đều;
Ảnh hưởng của môi trường ẩm mốc làm giảm cường độ kết dính.

4. Bỏ qua yêu cầu về tính toàn vẹn (E)

Thường tập trung vào R và I, nhưng E là tiêu chí quyết định trong cháy lan. Một vách ngăn AAC dày 200 mm có thể đạt REI 90, nhưng nếu có cửa kim loại không có phớt cách nhiệt, ngọn lửa sẽ xuyên qua khe hở → mất toàn vẹn. Chúng tôi đã từng phát hiện trong một chung cư tại TP.HCM: tường phân chia thang máy có độ hở >5 mm quanh khung cửa → không đạt E, dù R và I đạt yêu cầu.

5. Không cập nhật phiên bản tiêu chuẩn mới nhất

Nhiều phòng thí nghiệm vẫn dùng TCVN 6305:2007 (đã hết hiệu lực từ 2017), trong khi QCVN 06:2021/BXD yêu cầu áp dụng TCVN 6305:2016. Kết quả thử nghiệm theo tiêu chuẩn cũ có thể không được chấp nhận bởi cơ quan nghiệm thu PCCC.

6. Đánh giá sai do điều kiện môi trường thực tế

Đường cong ISO 834 giả định cháy trong phòng kín, không có gió. Trong thực tế, công trình tại miền Nam thường có gió mạnh, cửa mở liên tục (trung tâm thương mại), làm tăng tốc độ cháy và giảm thời gian chịu lửa. Do đó, chúng tôi khuyến nghị: đối với công trình cao tầng hoặc công cộng, nên áp dụng裕度 (yếu tố an toàn) 20–30% khi đánh giá gián tiếp.

7. Bỏ qua phân tích sau cháy

Sau khi xảy ra cháy (even nếu không bị tổn thất lớn), kết cấu đã trải qua chu trình nhiệt cực đoan. Nhiều trường hợp: sau cháy, cấu kiện không nứt lớn, nhưng cường độ bê tông giảm 40–60% do quá trình thermal spalling (bong vỡ bề mặt do áp suất hơi nước bên trong). Chúng tôi khuyến cáo: luôn thực hiện kiểm định sau cháy trước khi phục hồi.

Kết luận và khuyến nghị từ Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam

Đánh giá khả năng chịu lửa không phải là thủ tục hành chính, mà là một hoạt động kỹ thuật mang tính sống còn. Một kết cấu có khả năng chịu lửa kém có thể dẫn đến sụp đổ toàn bộ trong 10–15 phút đầu của đám cháy – thời gian vàng để cứu người và tài sản.

Chúng tôi – Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam – cam kết áp dụng quy trình chuẩn hóa theo TCVN 6305:2016 và QCVN 06:2021/BXD, kết hợp kỹ thuật hiện trường và phòng thí nghiệm, nhằm cung cấp kết quả đáng tin cậy nhất. Dưới đây là một số khuyến nghị chiến lược:

Đối với công trình cũ (trước 2010)</strong: Đánh giá khả năng chịu lửa định kỳ 5 năm, đặc biệt với các công trình có tải trọng lớn hoặc sửa chữa tùy tiện.

Đối với công trình cải tạo</strong: Kiểm tra lại toàn bộ kết cấu chịu lực bị ảnh hưởng bởi thi công (ví dụ: khoan cắt, đục;break structural member).

Đối với chủ đầu tư</strong: Không chỉ yêu cầu “đạt REI”, mà phải yêu cầu giá trị thời gian thực (ví dụ: REI 90 thực tế ≥ 80 phút) sau khi tính đến suy giảm theo thời gian.

Đối với cơ quan quản lý</strong: Cần tăng cường kiểm tra đột xuất các phòng thí nghiệm thử nghiệm, đảm bảo mẫu thử đại diện và quy trình thử tuân thủ chuẩn.

Hãy nhớ: An toàn PCCC bắt đầu từ khả năng chịu lửa của kết cấu – nền tảng của mọi hệ thống PCCC chủ động khác. Một công trình có thể không có sprinkler, có thể thiếu bình chữa cháy, nhưng không thể thiếu khả năng chịu lửa của kết cấu.

Nếu bạn đang có nhu cầu đánh giá khả năng chịu lửa cho công trình, hãy liên hệ với Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam – đơn vị có đội ngũ kỹ sư chuyên sâu về kết cấu, kỹ sư PCCC, và phòng thí nghiệm được chứng nhận ISO/IEC 17025. Chúng tôi không chỉ cung cấp báo cáo – mà còn đồng hành cùng bạn trong việc thiết kế giải pháp kỹ thuật tối ưu, đảm bảo tuân thủ pháp luật và an toàn tuyệt đối cho người sử dụng.

Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn qua tổng đài 1900 636 897 hoặc email info@kiemdinhxaydungmiennam.com. An toàn – là trách nhiệm, không phải là lựa chọn.