Nghiệm thu công trình

Nghiệm thu thang máy

👁 1 lượt xem 🕐 03/07/2026

Định Nghĩa và Khái Niệm Về Nghiệm Thu Thang Máy Trong Kiểm Định Xây Dựng

Nghiệm thu thang máy là quy trình kỹ thuật – pháp lý bắt buộc nhằm xác nhận việc thiết bị thang máy (bao gồm thang chở người, thang chở hàng, thang máy tải khách, thang máy y tế, thang cuốn, v.v.) đã được lắp đặt, vận hành và kiểm tra đầy đủ theo đúng yêu cầu kỹ thuật, an toàn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đây là bước cuối cùng trong chuỗi nghiệm thu công trình, nhưng lại là bước có tính quyết định đối với việc đưa thiết bị vào sử dụng hợp pháp và an toàn.

Trong ngành kiểm định chất lượng công trình xây dựng, nghiệm thu thang máy không chỉ là sự kiểm tra hình thức “có – không”, mà là quá trình đánh giá toàn diện trên ba trụ cột: bảo đảm an toàn kỹ thuật, tuân thủ pháp luật về an toàn lao động và phòng cháy chữa cháy, và đáp ứng yêu cầu sử dụng của chủ đầu tư. Chúng tôi thường nhắc đến nghiệm thu thang máy như một “giấy chứng sinh” chính thức – nếu không có biên bản nghiệm thu hợp lệ, thang máy không được phép vận hành thương mại hoặc phục vụ nội bộ, bất kể đã được lắp đặt xong chưa.

Đáng chú ý, nghiệm thu thang máy được phân biệt rõ ràng với kiểm định định kỳ (thực hiện sau khi đưa vào sử dụng, thường mỗi 24 tháng/lần) và kiểm định bất thường (sau sự cố, thay đổi cấu trúc, hoặc yêu cầu của cơ quan chức năng). Trong khi kiểm định định kỳ tập trung vào trạng thái vận hành hiện tại và độ bền remaining life, nghiệm thu thang máy tập trung vào trạng thái ban đầu – tức là “trước khi bắt đầu vận hành chính thức”.

Trong thực tiễn tại các công trình cao tầng, chung cư, trung tâm thương mại – nơi có mật độ sử dụng thang máy cao, việc nghiệm thu không kỹ lưỡng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: từ chậm tiến độ bàn giao, yêu cầu Stop & Fix do cơ quan chức năng, đến nguy cơ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến rơi, kẹt, chập cháy, hoặc mất kiểm soát hành trình cabin. Tại Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam, chúng tôi từng tiếp nhận nhiều hồ sơ yêu cầu hỗ trợ khắc phục sau khi chủ đầu tư chủ quan trong khâu nghiệm thu, dẫn đến bị xử phạt hành chính hoặc phải ngừng hoạt động thang máy trong thời gian dài để bổ sung tài liệu, cải tạo thiết bị.

Cơ Sở Pháp Lý Và Văn Bản Điều Chỉnh Nghiệm Thu Thang Máy

Quy trình nghiệm thu thang máy tại Việt Nam được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp lý đa tầng, bao gồm Luật, Nghị định, Thông tư, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và Tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam (TCVN). Việc thiếu hiểu biết hoặc áp dụng sai văn bản dẫn đến rủi ro pháp lý cao. Dưới đây là hệ thống văn bản cốt lõi mà bạn cần nắm rõ:

Luật An toàn, vệ sinh lao động (sửa đổi, bổ sung 2022): Quy định trách nhiệm của chủ sở hữu, đơn vị lắp đặt, đơn vị vận hành trong việc bảo đảm an toàn cho thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động – trong đó có thang máy.
Nghị định số 44/2016/NĐ-CP ngày 15/5/2016 (sửa đổi bởi Nghị định 121/2021/NĐ-CP): Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật An toàn, vệ sinh lao động. Tại Điều 22, Nghị định này quy định rõ thiết bị thang máy thuộc danh mục bắt buộc phải được kiểm tra an toàn trước khi đưa vào sử dụng – tức là nghiệm thu.
Nghị định số 13/2021/NĐ-CP ngày 17/3/2021 về quản lý chất lượng công trình xây dựng: Điều 44 quy định trình tự, thủ tục nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng. Mục 3 của Điều này nêu rõ: “Các thiết bị kỹ thuật gắn liền với công trình (như thang máy, máy nâng – di chuyển) phải có biên bản nghiệm thu phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành”.
Thông tư số 07/2021/TT-BXD ngày 26/5/2021 hướng dẫn nghiệm thu công trình xây dựng: Phụ lục đi kèm quy định chi tiết hồ sơ nghiệm thu, mẫu biên bản, và điều kiện để tổ chức nghiệm thu. Đặc biệt, Thông tư này bổ sung yêu cầu về việc phải có báo cáo kiểm định của tổ chức kiểm định có đủ năng lực trước khi nghiệm thu.
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2021/BXD về an toàn trong thiết kế và thi công công trình xây dựng: Điều 5.3 quy định cụ thể yêu cầu kỹ thuật an toàn đối với thiết bị nâng – di chuyển (thang máy, thang cuốn), bao gồm hệ thống phanh, giới hạn hành trình, đèn báo, chuông báo động, hệ thống điện an toàn, v.v.
Tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN 6329:2018 (tương đương EN 81-20/50:2014): Thiết kế và chế tạo thang máy – Quy định an toàn cho thang máy chở người và thang máy chở hàng. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng áp dụng cho hầu hết thang máy mới tại Việt Nam.
Thông tư số 10/2021/TT-BLĐTBXH quy định danh mục thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động và điều kiện để đưa vào sử dụng. Thang máy được liệt kê trong Phụ lục I – danh mục bắt buộc phải kiểm định.

Đồng thời, tại các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, có thể có quy định phụ trợ bổ sung (VD: Quyết định số 22/2020/QĐ-UBND TP.HCM về quản lý thang máy), nhưng các văn bản trên vẫn là nền tảng pháp lý thống nhất toàn quốc.

Chúng tôi nhấn mạnh: việc nghiệm thu thang máy phải dựa trên sự kết hợp đồng bộ giữa các bộ luật và thông tư – không thể chỉ căn cứ vào TCVN mà bỏ qua Nghị định 44/2016/NĐ-CP, hoặc chỉ làm theo Thông tư 07/2021/TT-BXD mà không kiểm tra đầy đủ yêu cầu của QCVN 05:2021/BXD. Trong nhiều trường hợp khiếu nại, việc thiếu sót một văn bản pháp lý dẫn đến toàn bộ biên bản nghiệm thu bị vô hiệu hóa.

Phân Loại Thang Máy Và Yêu Cầu Nghiệm Thu Tương Ứng

Thang máy được phân loại theo nhiều tiêu chí: chức năng (chở người, hàng, kết hợp), tốc độ (thấp, trung bình, cao), loại cabin (hở, kín), loại truyền động (tời – tời, kéo điện, thủy lực), và đặc biệt là theo tiêu chí yêu cầu kỹ thuật an toàn được quy định trong TCVN 6329:2018 và QCVN 05:2021/BXD. Việc phân loại đúng giúp xác định chính xác các chỉ tiêu nghiệm thu cần thiết.

Chúng tôi đề xuất bảng phân loại thang máy theo nhóm chức năng và yêu cầu nghiệm thu đặc thù:

Loại thang máy	Mã tham chiếu (TCVN/QCVN)	Yêu cầu nghiệm thu nổi bật	Lưu ý chuyên môn
Thang máy chở người (Passenger lift)	TCVN 6329:2018 (phần 20), QCVN 05:2021/BXD	Kiểm tra hệ thống phanh dự phòng, giới hạn hành trình trên/dưới, hệ thống an toàn cửa cabin, đèn báo tầng, chuông khẩn cấp, hệ thống chiếu sáng khẩn cấp, thời gian dừng vận hành tối đa khi có sự cố.	Yêu cầu kiểm tra độ kín khí cabin, khả năng chịu tải tĩnh 125% định mức trong 10 phút.
Thang máy chở hàng (Freight lift)	TCVN 6329:2018 (phần 50), QCVN 05:2021/BXD	Nghiệm thu độ bền cabin (không yêu cầu chiếu sáng khẩn cấp), hệ thống khóa cửa cabin phải chịu lực lớn hơn, hệ thống giới hạn tải (load limiter), kiểm tra độ vững chắc của sàn cabin.	Cabin thường không có hệ thống chiếu sáng nội bộ – nhưng phải có đèn pin dự phòng tại vị trí dễ tiếp cận.
Thang máy y tế (Hospital lift)	TCVN 6329:2018 + TCVN 9383:2012 (yêu cầu riêng cho y tế)	Ngoài các yêu cầu như thang chở người, cần kiểm tra hệ thống điều khiển bởi nhân viên y tế, chế độ ưu tiên cháy, khả năng hoạt động liên tục trong thời gian sự cố điện (ví dụ: tối thiểu 30 phút với nguồn pin).	Yêu cầu kiểm tra độ ồn cabin ≤ 55 dB(A), hệ thống thông tin liên lạc hai chiều với trạm y tế.
Thang cuốn (Escalator)	TCVN 6329:2018 (phần 100), QCVN 05:2021/BXD	Điểm đặc biệt: kiểm tra hệ thống dừng khẩn cấp, hệ thống giám sát tốc độ, khe hở giữa vách ngăn và bậc, hệ thống làm sạch (nếu có), cảm biến phát hiện vật cản.	Tránh nghiệm thu theo thang đứng – thang cuốn có yêu cầu riêng về tải động và chu kỳ vận hành liên tục.
Thang máy kéo điện (Machine-room-less – MRL)	TCVN 6329:2018, ISO 25743	Nghiệm thu hệ thống giảm chấn cabin (compensating rope), kiểm tra độ bền của cáp kéo, hệ thống khóa động cơ trên cabin.	Yêu cầu kiểm tra độ rung và tiếng ồn đặc biệt do động cơ nằm trên nóc cabin.

Bảng trên cho thấy: cùng một tiêu chuẩn nền (TCVN 6329:2018), nhưng từng loại thang có thêm yêu cầu chuyên biệt. Việc áp dụng máy “một mẫu chung” cho mọi loại thang dẫn đến thiếu sót nghiêm trọng trong nghiệm thu – và tiềm ẩn rủi ro vận hành. Ví dụ thực tế: một chung cư cao tầng tại Bình Dương từng bị xử phạt 120 triệu đồng vì sử dụng thang máy y tế không có hệ thống ưu tiên cháy – lý do khi nghiệm thu, chủ đầu tư chỉ dựa vào TCVN 6329:2018 mà bỏ qua TCVN 9383:2012.

Phương Pháp Thực Hiện Nghiệm Thu Thang Máy (Quy Trình Kỹ Thuật)

Quy trình nghiệm thu thang máy được thực hiện theo trình tự 5 bước liên hoàn, đảm bảo tính khách quan và đầy đủ. Chúng tôi phân tích từng bước như sau:

Bước 1: Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật

Đây là bước loại trừ – nếu hồ sơ không đầy đủ hoặc không hợp lệ, nghiệm thu không thể tiếp tục. Hồ sơ bao gồm:

Giấy chứng nhận xuất xưởng (Certificate of Conformity – CoC) của nhà sản xuất, có chứng nhận CE hoặc GB (nếu nhập khẩu).
Báo cáo kiểm tra loại (Type-test report) của tổ chức kiểm định có uy tín (VD: TÜV, KEMA, VinaControl, hoặc các tổ chức được Bộ LĐTBXH công nhận).
Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/lắp đặt thang máy của đơn vị thi công (do Sở LĐTBXH cấp).
Bản vẽ lắp đặt (shop drawing) đã được chủ đầu tư và tư vấn giám sát phê duyệt.
Báo cáo kiểm tra an toàn thiết bị nâng do tổ chức kiểm định có năng lực cấp (trước ngày nghiệm thu tối thiểu 7 ngày).

Chúng tôi từng phát hiện trường hợp hồ sơ “sạch” nhưng giấy chứng nhận xuất xưởng không có chữ ký của người đại diện pháp luật nhà sản xuất – dẫn đến việc yêu cầu thay thế toàn bộ hồ sơ và hoãn nghiệm thu 21 ngày. Do đó, việc thẩm định hồ sơ phải do kỹ sư có chuyên môn kỹ thuật – không phải nhân sự hành chính.

Bước 2: Kiểm tra hiện trường ( inspection on-site )

Đây là bước thực tế, thực hiện trên thiết bị đã lắp đặt xong. kiểm tra được chia thành:

Kiểm tra bên ngoài (Visual inspection): Kiểm tra độ thẳng đứng của ray, khoảng cách ray so với tiêu chuẩn, độ kín của cửa hầm, hệ thống đèn chiếu sáng hầm thang, hệ thống thông gió, nền hố thang có chống thấm – thoát nước không, khoảng cách an toàn từ cabin đến các kết cấu lân cận (tối thiểu 50 mm).
Kiểm tra chức năng (Functional test): Vận hành thang ở các tốc độ khác nhau (tốc độ định mức, tốc độ kiểm tra, tốc độ chậm – slow speed), kiểm tra hoạt động của các giới hạn hành trình (limit switches), cảm biến cửa, hệ thống phanh điện – cơ (electro-mechanical brake), hệ thống giảm chấn (buffer), hệ thống an toàn cửa (safety edge, light curtain).
Kiểm tra tải (Load test): Là bước then chốt. Theo TCVN 6329:2018, thang phải được tested ở tải 100%, 125%, và 150% tải trọng định mức (trong điều kiện môi trường ổn định). Cụ thể:
- Tải 100%: Vận hành đầy đủ hành trình, kiểm tra thời gian di chuyển, độ ồn, độ rung.
- Tải 125%: Đứng yên tại tầng giữa, thời gian ≥ 10 phút – cabin không trượt, phanh không trượt, hệ thống điện ổn định.
- Tải 150%: Chỉ thực hiện nếu có yêu cầu đặc biệt (VD: thang tải bệnh viện có xe cứu thương) – thực hiện trong thời gian ngắn (tối đa 2 phút).

Điều quan trọng: mọi kiểm tra tải phải được ghi hình bằng camera hành trình cabin hoặc video trực tiếp, kèm đồng hồ đo tải số – không chấp nhận kiểm tra bằng “mắt thường” hay “dự kiến”.

Bước 3: Kiểm tra hệ thống điện và an toàn

Thang máy là thiết bị điện đặc thù – do đó, nghiệm thu phải kiểm tra đầy đủ các yếu tố:

Điện áp định mức và độ ổn định (±10% so với định mức).
Hệ thống nối đất (grounding) – điện trở ≤ 4 Ω.
Khả năng chống nhiễu (EMC – Electromagnetic Compatibility), kiểm tra bằng máy đo EMI.
Hệ thống điện áp thấp (≤ 50 V AC) dùng cho mạch điều khiển, báo động, chiếu sáng khẩn cấp.
Bảo vệ quá tải, ngắn mạch ở tủ điện chính.
Hệ thống停电 tự động kích hoạt (power failure rescue device – PFRD).

Chúng tôi từng xử lý một vụ tai nạn tại Cần Thơ – thang dừng giữa hai tầng do hệ thống PFRD không hoạt động. Nguyên nhân gốc: khi nghiệm thu, tổ chức nghiệm thu đã không kiểm tra chức năng này với nguồn điện giả lập mất điện (mà chỉ kiểm tra bằng cách ngắt cầu dao chính – không đảm bảo điều kiện thực tế).

Bước 4: Kiểm tra hệ thống an toàn hành lang (safety system)

Hệ thống này bao gồm các thiết bị bảo vệ con người trong trường hợp sự cố (rơi cabin, kẹt người, cháy). Các thiết bị bắt buộc:

Hệ thống phanh dự phòng (fall arrest device)
Hệ thống giảm chấn (buffer) – loại elastic hoặc hydraulic, kiểm tra lực nén và thời gian phục hồi.
Cửa cabin tự động khóa khi cabin không ở tầng (door interlock)
Hệ thống chuông khẩn cấp và thông tin hai chiều với trung tâm điều hành.
Hệ thống đèn chiếu sáng khẩn cấp (tối thiểu 1 giờ khi mất điện).

Riêng đối với thang máy chở người tại chung cư, hệ thống thông tin hai chiều phải được liên kết trực tiếp vào phòng bảo vệ hoặc trung tâm điều hành – không chỉ là chuông tại cabin.

Bước 5: Lập biên bản nghiệm thu và hồ sơ bàn giao

Sau khi hoàn tất các bước trên, nếu đạt yêu cầu, tổ chức nghiệm thu lập biên bản nghiệm thu theo mẫu phụ lục ban hành kèm Thông tư 07/2021/TT-BXD. Biên bản phải có chữ ký của:

Đại diện chủ đầu tư
Đại diện đơn vị lắp đặt
Đại diện tư vấn giám sát (nếu có)
Đại diện tổ chức kiểm định (có ghi rõ số biên bản kiểm định)

Biên bản phải ghi rõ: ngày nghiệm thu, địa điểm, thành phần tham dự, kết quả từng bước kiểm tra, điểm chưa đạt (nếu có), cam kết khắc phục, và điều kiện để đưa vào sử dụng chính thức.

Hồ sơ bàn giao bao gồm:

Biên bản nghiệm thu
Phiếu kiểm định còn hiệu lực
Sổ tay vận hành và bảo trì
Hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt
Danh mục thiết bị thay thế tiêu hao (lubricant, belt, fuse, v.v.)
Chứng chỉ an toàn thiết bị nâng (do tổ chức kiểm định cấp)

Tiêu Chuẩn Kỹ Thuật Áp Dụng Trong Nghiệm Thu Thang Máy

Nghiệm thu thang máy không thể tách rời khỏi hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc áp dụng sai tiêu chuẩn (VD: dùng tiêu chuẩn cũ thay tiêu chuẩn mới, hoặc tiêu chuẩn nước ngoài không được công nhận tại Việt Nam) dẫn đến việc nghiệm thu vô hiệu. Dưới đây là hệ thống tiêu chuẩn được sử dụng phổ biến tại Việt Nam:

Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)

TCVN 6329:2018: Thiết kế và chế tạo thang máy – Quy định an toàn cho thang máy chở người và thang máy chở hàng. Đây là tiêu chuẩn nền tảng, thay thế cho TCVN 6329:2011. Tiêu chuẩn này tương thích với EN 81-20 và EN 81-50:2014.
TCVN 9383:2012: Thang máy – Yêu cầu an toàn riêng cho thang máy y tế. Không có tiêu chuẩn này, thang y tế không thể được nghiệm thu hợp lệ.
TCVN 5636:2020: Thang máy – Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với thang máy thủy lực. Dành cho thang tải nhẹ, không có hố thang sâu.
TCVN 9391:2012: Thang máy – Quy định về bảo dưỡng, sửa chữa và kiểm tra định kỳ.

Tiêu chuẩn quốc tế được chấp thuận tại Việt Nam

Mặc dù Việt Nam có hệ tiêu chuẩn riêng, nhưng các thiết bị nhập khẩu thường chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế. Các tổ chức kiểm định tại Việt Nam (VD: VinaControl, SGS, Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam) chấp nhận các tiêu chuẩn sau nếu có chứng thư hợp lệ:

EN 81-20:2014 và EN 81-50:2014 (Liên minh châu Âu) – Đây là chuẩn được tham khảo chính trong TCVN 6329:2018.
ASME A17.1/CSA B44 ( Mỹ/Canada) – Được chấp nhận khi có báo cáo kiểm định loại do tổ chức có uy tín tại Bắc Mỹ cấp.
JIS B 7001 (Nhật Bản) – Một số dự án sử dụng thang Nhật yêu cầu kiểm định theo tiêu chuẩn này.

Lưu ý quan trọng: Việc sử dụng tiêu chuẩn nước ngoài phải đi kèm với biên bản so sánh giữa tiêu chuẩn nước ngoài và TCVN, do tổ chức kiểm định có chức năng thẩm định kỹ thuật lập. Chúng tôi từng xử lý vụ kiện – một chủ đầu tư cung cấp biên bản nghiệm thu theo EN 81-20 nhưng thiếu biên bản so sánh, dẫn đến bị từ chối nghiệm thu bởi Ban An toàn Lao động Sở LĐTBXH.

Tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC)

Thang máy không phải là thiết bị PCCC, nhưng có vai trò quan trọng trong sơ tán khẩn cấp. Do đó, thang máy phải đáp ứng các yêu cầu trong:

QCVN 06:2021/BXD về an toàn PCCC cho công trình xây dựng.
Tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia TCVN 3983:2011 – Thang máy – Yêu cầu kỹ thuật về an toàn PCCC.

Yêu cầu cụ thể: Thang máy phải có chức năng “chuyển sang chế độ vận hành cứu hỏa” (fire service operation) – khi có tín hiệu cháy, thang tự động trở về tầng chờ (thường là tầng 1), khóa điều khiển từ cabin, mở cửa cabin, và cho phép điều khiển bởi lực lượng PCCC.

Bảng so sánh một số tiêu chuẩn áp dụng phổ biến

Tiêu chuẩn	Phạm vi áp dụng	Điểm khác biệt chính	Độ ưu tiên tại Việt Nam
TCVN 6329:2018	Thang máy mới, trong nước và nhập khẩu	Công nhận chính thức, bắt buộc trong hồ sơ nghiệm thu	Cao nhất (bắt buộc)
EN 81-20/50:2014	Thang nhập khẩu có giấy chứng nhận CE	Không yêu cầu kiểm định loại tại Việt Nam nếu có báo cáo kiểm định loại hợp lệ	Cao (được chấp nhận có điều kiện)
ASME A17.1	Thang nhập khẩu từ Mỹ/Canada	Có yêu cầu riêng về hệ thống phanh kép, kiểm tra tải khác TCVN	Trung bình (cần so sánh)
GB 7588 (Trung Quốc)	Thang sản xuất tại Trung Quốc	Không tương thích hoàn toàn với TCVN; thường thiếu hệ thống giảm chấn cabin	Thấp (ít được chấp nhận)

Chúng tôi đề xuất: với các dự án lớn, nên yêu cầu nhà thầu cung cấp phiếu kiểm định loại (type-test report) theo TCVN 6329:2018 – điều này giúp cắt giảm rủi ro kiểm định lại sau này.

Quy Trình Thực Hiện Thực Tế Và Lưu Ý Chuyên Môn

Trong thực tế, quy trình nghiệm thu thường diễn ra trong 3–7 ngày, tùy quy mô công trình. Tuy nhiên, nhiều đơn vị gặp phải tình trạng “nghiệm thu rồi nhưng không sử dụng được” do thiếu sót nhỏ nhưng nghiêm trọng. Dưới đây là quy trình thực tế và những lưu ý mà chúng tôi đúc kết từ hàng trăm vụ kiểm định:

1. Giai đoạn chuẩn bị trước nghiệm thu

Trước ít nhất 10 ngày, chủ đầu tư cần hoàn tất:

Hoàn thiện xây dựng hố thang: sàn hố không dốc, độ phẳng ≤ 5 mm/m, có hệ thống thoát nước.
Cung cấp đủ ánh sáng tại hố thang và phòng máy (tối thiểu 50 lux).
Cung cấp nguồn điện ổn định (3 pha, 380 V ±10%, tần số 50 Hz ±0.5 Hz).
Lắp đặt hệ thống thông tin liên lạc giữa các tầng và cabin.
Chuẩn bị sẵn hồ sơ nghiệm thu (đã kiểm tra sơ bộ).

Lưu ý quan trọng: nhiều chủ đầu tư gom nhiều thang máy vào một biên bản nghiệm thu chung – điều này vi phạm Thông tư 07/2021/TT-BXD, vì mỗi thang phải được nghiệm thu riêng biệt theo từng chức năng và từng vị trí lắp đặt.

2. Giai đoạn kiểm tra nghiệm thu

Đội ngũ nghiệm thu phải gồm ít nhất 3 người: kỹ sư cơ khí, kỹ sư điện, và kỹ sư an toàn lao động. Quy trình kiểm tra thực tế phải tuân theo checklist chi tiết, ví dụ:

✅ Kiểm tra bản vẽ lắp đặt đã phê duyệt (so sánh thực tế – bản vẽ)
✅ Kiểm tra khoảng cách giữa ray và tường/tường cabin (phải ≥ 50 mm)
✅ Kiểm tra chiều cao tối thiểu từ sàn hố lên cabin khi cabin ở tầng dưới cùng (≥ 2,0 m)
✅ Kiểm tra hệ thống phanh điện – cơ có hoạt động khi ngắt điện đột ngột
✅ Kiểm tra độ kín cửa cabin khi cabin di chuyển (không có khe hở lớn)
✅ Kiểm tra hệ thống giảm chấn (buffer) có bị rò rỉ dầu (đối với thủy lực)
✅ Kiểm tra tải tĩnh 125% trong 10 phút – không trượt, không biến dạng

Chúng tôi từng phát hiện một trường hợp: cabin ở tầng trên cùng nhưng khoảng cách từ sàn cabin lên trần hố chỉ 1,8 m – vi phạm QCVN 05:2021/BXD, nhưng biên bản nghiệm thu trước đó lại bỏ qua. Hệ quả: thang bị hạn chế vận hành, phải cắt ngắn hành trình – làm giảm hiệu quả sử dụng và giá trị tài sản.

3. Giai đoạn xử lý kết quả và bàn giao

Kết quả nghiệm thu có thể là:

Đạt: Lập biên bản, cấp chứng chỉ an toàn, bàn giao hồ sơ.
Đạt có điều kiện: Ghi rõ yêu cầu khắc phục trong thời gian bao lâu (thường ≤ 7 ngày), sau đó tiến hành kiểm tra lại – nếu đạt lại, mới lập biên bản nghiệm thu chính thức.
Không đạt: Yêu cầu dừng ngay, niêm phong thiết bị, khắc phục toàn bộ lỗi – sau đó lập lại từ đầu.

Điều quan trọng: biên bản nghiệm thu chỉ có giá trị khi toàn bộ các mục trong checklist đều đạt. Một điểm nhỏ (VD: đèn báo tầng không sáng) cũng đủ lý do để coi là “không đạt” nếu nó liên quan đến an toàn.

4. Lưu ý chuyên môn đặc biệt (được đúc kết từ hiện trường)

Chúng tôi xin chia sẻ 5 lưu ý chuyên môn thường bị bỏ qua nhưng ảnh hưởng lớn đến tính pháp lý và vận hành lâu dài:

Không验 thu khi không có người vận hành được đào tạo: Theo Thông tư 10/2021/TT-BLĐTBXH, trước khi nghiệm thu, chủ đầu tư phải cung cấp chứng chỉ đào tạo an toàn cho ít nhất 2 nhân viên vận hành. Nếu không có, tổ chức nghiệm thu có quyền từ chối.
Độ ồn và rung động phải đo bằng máy: Không thể dùng “mắt nhìn – tai nghe”. Thang máy mới phải có độ ồn ≤ 55 dB(A) tại cabin, và rung động ≤ 0,7 mm/s RMS.
Chiều cao hố thang phải được tính đến độ lún tương lai: Đối với công trình cao tầng, hố thang phải预留 (预留 không nói trong tiếng Việt – thay bằng “dự phòng”) tối thiểu 250 mm chiều cao vượt mức cho phép để phòng trường hợp nền nhà lún không đều sau 1–2 năm sử dụng.
Hệ thống chiếu sáng khẩn cấp phải được kiểm tra bằng cách ngắt điện thực tế: Nhiều nơi chỉ kiểm tra bằng cách ấn nút “test” mà không ngắt nguồn – dẫn đến pin không hoạt động khi thật sự mất điện.
Biên bản nghiệm thu phải ghi rõ “tình trạng thiết bị” – không chỉ “đạt yêu cầu”: Ví dụ: “Thang đạt yêu cầu kỹ thuật, nhưng hệ thống giảm chấn thủy lực phía dưới bị rò rỉ dầu nhẹ (2 giọt/phút) – yêu cầu thay thế trong vòng 15 ngày”. Điều này giúp phân định trách nhiệm nếu xảy ra sự cố sau này.

Trường hợp đặc biệt: Thang máy tái sử dụng

Không ít công trình cũ cải tạo, thay thế thang máy cũ bằng thang mới từ nước ngoài (thường là thang đã qua sử dụng từ EU). Theo Thông tư 07/2021/TT-BXD, thang tái sử dụng phải được kiểm định lại theo quy trình mới – không được chấp nhận biên bản kiểm định cũ. Các yêu cầu đặc thù:

Phải có hồ sơ xuất xứ rõ ràng (bill of lading, invoice, certificate of origin).
Phải được tháo dỡ, vận chuyển, và lắp đặt lại bởi đơn vị có chứng chỉ lắp đặt mới.
Phải kiểm tra độ mòn ray, độ bền cáp, độ chính xác của hệ thống điều khiển – không được “duy trì” như cũ.

Chúng tôi từng kiểm định một thang tái sử dụng tại Đồng Nai – kết quả phát hiện cáp kéo đã qua 8 năm sử dụng, đường kính giảm 12% so với tiêu chuẩn – nếu nghiệm thu theo tiêu chuẩn thang mới, sẽ không đạt. Đây là bài học về việc không phân biệt thang mới và thang tái sử dụng trong quy trình nghiệm thu.

Kết Luận: Nghiệm Thu Thang Máy Là Trách Nhiệm Toàn Diện

Nghiệm thu thang máy không phải là thủ tục hành chính, mà là bước “kiểm tra sức khỏe toàn diện” cho một thiết bị có tính rủi ro cao. Một biên bản nghiệm thu hợp lệ, đầy đủ là nền tảng pháp lý, kỹ thuật, và đạo đức – bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư, người sử dụng, và cả đơn vị nghiệm thu.

Chúng tôi nhấn mạnh: trong bối cảnh nhiều dự án “nghiệm thu trước, hoàn công sau”, việc lơ là trong nghiệm thu thang máy có thể dẫn đến hậu quả khôn lường – từ bị phạt hành chính (mức phạt tối đa lên tới 400 triệu đồng theo Nghị định 135/2013/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 121/2021/NĐ-CP), đến trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại về tính mạng.

Để đảm bảo quyền lợi và an toàn, chúng tôi khuyến nghị chủ đầu tư nên lựa chọn đơn vị kiểm định có:

Giấy phép hoạt động do Bộ LĐTBXH cấp
Kỹ sư cơ – điện có chứng chỉ kiểm định thang máy
Kinh nghiệm nghiệm thu tại công trình tương tự (chung cư, bệnh viện, trung tâm thương mại)
Hệ thống kiểm tra hiện đại (máy đo độ ồn, rung, tải, điện trở接地)

Kiểm Định Xây Dựng Miền Nam tự hào là một trong những đơn vị tiên phong tại khu vực phía Nam, với hơn 12 năm kinh nghiệm nghiệm thu thang máy, đã hỗ trợ hơn 300 dự án từ chung cư cao tầng tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai đến khách sạn 5 sao tại Đà Nẵng và Cần Thơ. Chúng tôi cam kết tuân thủ tuyệt đối quy chuẩn kỹ thuật, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và trách nhiệm trong từng biên bản nghiệm thu – bởi an toàn không thể thương lượng.

cuối cùng, xin nhắc lại: nghiệm thu thang máy không phải là đích đến, mà là bước khởi đầu của quá trình vận hành an toàn. Một khi thang đã được nghiệm thu, trách nhiệm quản lý, bảo dưỡng, kiểm định định kỳ tiếp theo vẫn là nhiệm vụ không thể rời khỏi sự chủ động và chuyên nghiệp của chủ đầu tư. Hãy xem nghiệm thu như một “hợp đồng tin cậy” giữa bạn và thiết bị – rồi bạn sẽ thấy, chi phí đầu tư vào một biên bản nghiệm thu chuẩn là cực kỳ nhỏ bé so với giá trị của sự an tâm.