Thông tư 15/2026/TT-BXD: Giám định xây dựng mới nhất

Tổng quan về Thông tư 15/2026/TT-BXD và tầm quan trọng đối với ngành xây dựng

Trong bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án quy mô lớn, nhu cầu về hoạt động giám định tư pháp xây dựng ngày càng trở nên cấp thiết. Thông tư 15/2026/TT-BXD được Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành ngày 29 tháng 4 năm 2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng.

Văn bản này được xây dựng trên cơ sở Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 và Nghị định số 33/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 02 năm 2025 của Chính phủ, nhằm cụ thể hóa các quy định về giám định xây dựng cho phù hợp với thực tiễn hoạt động đầu tư xây dựng tại Việt Nam. Đối với các kỹ sư xây dựng, tư vấn giám sát, quản lý dự án và các chuyên gia trong ngành, việc nắm vững nội dung Thông tư này không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là nền tảng để thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ trong quá trình hành nghề.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu từng điều khoản, hướng dẫn áp dụng thực tiễn và cung cấp cái nhìn toàn diện về 15/2026/TT-BXD để các chuyên gia xây dựng có thể tra cứu và vận dụng hiệu quả.

Bạn đọc có thể tải bản đầy đủ của văn bản tại đây: Thông tư 15/2026/TT-BXD ngày 29/4/2026 Quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực xây dựng

Căn cứ pháp lý ban hành Thông tư 15/2026/TT-BXD

Trước khi đi sâu vào nội dung chi tiết, cần hiểu rõ hệ thống căn cứ pháp lý làm nền tảng cho việc ban hành Thông tư này. Việc nắm vững cơ sở pháp lý giúp các kỹ sư và chuyên gia xây dựng hiểu được vị trí của văn bản trong hệ thống pháp luật, từ đó áp dụng chính xác trong thực tiễn hành nghề giám định xây dựng.

Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15: Đây là văn bản luật cao nhất điều chỉnh hoạt động giám định tư pháp tại Việt Nam, quy định nguyên tắc, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các bên liên quan trong hoạt động giám định tư pháp.
Nghị định số 33/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 02 năm 2025 của Chính phủ: Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Xây dựng, xác định rõ thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ trong lĩnh vực xây dựng.
Đề nghị của Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng: Cơ quan chuyên môn trực thuộc Bộ Xây dựng, chịu trách nhiệm tham mưu về công tác giám định chất lượng công trình.

Hệ thống căn cứ pháp lý này đảm bảo rằng 15/2026/TT-BXD được ban hành đúng thẩm quyền, đúng trình tự và phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành về giám định xây dựng.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Thông tư

Phạm vi điều chỉnh

Theo Điều 1 của Thông tư, văn bản này quy định chi tiết các khoản cụ thể của Luật Giám định tư pháp, bao gồm:

Khoản 2 Điều 10: Quy định về nội dung giám định tư pháp trong các lĩnh vực chuyên môn.
Khoản 3 Điều 18: Quy định về trình tự, thủ tục thực hiện giám định tư pháp.
Khoản 5 Điều 28: Quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hoạt động giám định.
Khoản 2 Điều 30: Quy định về quyền và nghĩa vụ của giám định viên tư pháp.
Khoản 2 Điều 37: Quy định về chi phí giám định tư pháp.

Việc quy định chi tiết các điều khoản này giúp tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động giám định xây dựng, giảm thiểu các vướng mắc trong quá trình áp dụng thực tiễn.

Đối tượng áp dụng

Thông tư áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng. Cụ thể bao gồm:

Các cơ quan tiến hành tố tụng (Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra) khi trưng cầu giám định tư pháp xây dựng.
Các tổ chức giám định tư pháp xây dựng được cấp phép hoạt động.
Các giám định viên tư pháp trong lĩnh vực xây dựng.
Chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát có liên quan đến đối tượng giám định.
Các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng từ trung ương đến địa phương.
Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động giám định tư pháp xây dựng.

Nội dung giám định tư pháp xây dựng theo 9 lĩnh vực chuyên môn

Điều 2 của Thông tư 15/2026/TT-BXD quy định chi tiết 9 lĩnh vực chuyên môn thuộc phạm vi giám định tư pháp xây dựng. Đây là nội dung cốt lõi mà mọi kỹ sư xây dựng cần nắm vững để xác định đúng phạm vi công việc khi tham gia hoạt động giám định.

Lĩnh vực 1: Quy hoạch đô thị và nông thôn

Giám định tư pháp trong lĩnh vực quy hoạch tập trung vào việc đánh giá sự tuân thủ các quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Nội dung giám định bao gồm toàn bộ vòng đời của công tác quy hoạch:

Lập quy hoạch: Đánh giá tính hợp pháp của quá trình tổ chức lập quy hoạch, năng lực của đơn vị tư vấn lập quy hoạch, sự phù hợp với quy hoạch cấp trên.
Thẩm định quy hoạch: Kiểm tra quy trình thẩm định, thành phần hội đồng thẩm định, nội dung báo cáo thẩm định.
Phê duyệt quy hoạch: Đánh giá thẩm quyền phê duyệt, trình tự thủ tục phê duyệt, nội dung đồ án được phê duyệt.
Tổ chức quản lý thực hiện quy hoạch: Giám định việc triển khai quy hoạch sau khi được phê duyệt, bao gồm cắm mốc giới, công bố quy hoạch, cấp phép xây dựng theo quy hoạch.

Lĩnh vực 2: Hoạt động xây dựng

Đây là lĩnh vực rộng nhất và phức tạp nhất trong hoạt động giám định xây dựng, được chia thành ba nhóm nội dung chính:

a) Giám định sự tuân thủ pháp luật về hoạt động xây dựng

Nhóm nội dung này bao quát toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng từ giai đoạn chuẩn bị đến khi công trình đi vào vận hành:

Giai đoạn	Nội dung giám định	Căn cứ pháp lý chủ yếu
Chuẩn bị đầu tư	Lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư xây dựng	Luật Xây dựng, Luật Đầu tư công
Thiết kế	Thiết kế xây dựng, thẩm tra thiết kế, thẩm định thiết kế	Luật Xây dựng, QCVN, TCVN
Khảo sát	Khảo sát xây dựng, năng lực đơn vị khảo sát	Luật Xây dựng, Nghị định hướng dẫn
Cấp phép	Quản lý cấp phép xây dựng	Luật Xây dựng, Thông tư hướng dẫn
Thực hiện dự án	Quản lý dự án, năng lực hoạt động xây dựng	Luật Xây dựng, Nghị định quản lý dự án
Chi phí	Quản lý chi phí xây dựng công trình	Nghị định quản lý chi phí, Thông tư hướng dẫn
Hợp đồng	Quản lý hợp đồng xây dựng	Bộ luật Dân sự, Luật Xây dựng
Thi công	Thi công xây dựng công trình	Luật Xây dựng, QCVN, TCVN
Nghiệm thu	Nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào sử dụng	Luật Xây dựng, Nghị định quản lý chất lượng
Bảo trì	Bảo trì công trình xây dựng	Luật Xây dựng, Nghị định bảo trì

b) Giám định chất lượng xây dựng

Đây là nội dung thường gặp nhất trong thực tiễn giám định xây dựng, đặc biệt khi xảy ra sự cố công trình hoặc tranh chấp về chất lượng. Các nội dung giám định bao gồm:

Chất lượng khảo sát xây dựng: Đánh giá phương pháp khảo sát, độ chính xác của số liệu, sự phù hợp với tiêu chuẩn hiện hành.
Chất lượng thiết kế xây dựng: Kiểm tra giải pháp kết cấu, kiến trúc, hệ thống kỹ thuật; đánh giá sự tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn.
Chất lượng công trình, bộ phận công trình: Đánh giá hiện trạng, mức độ hư hỏng, khả năng chịu lực, tuổi thọ còn lại của công trình.
Nguyên nhân sự cố công trình: Xác định nguyên nhân gốc rễ gây ra sự cố (sập đổ, nứt, lún, nghiêng…), phân định trách nhiệm các bên liên quan.
Nguyên nhân hư hỏng công trình: Phân tích cơ chế hư hỏng, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến an toàn và tuổi thọ công trình.
Chất lượng vật liệu và cấu kiện xây dựng: Kiểm tra sự phù hợp của vật liệu với tiêu chuẩn, quy chuẩn và yêu cầu thiết kế.

c) Giám định chi phí xây dựng công trình

Trong bối cảnh tranh chấp về chi phí xây dựng ngày càng phổ biến, nội dung giám định chi phí đóng vai trò quan trọng:

Sơ bộ tổng mức đầu tư và tổng mức đầu tư xây dựng.
Dự toán xây dựng công trình.
Giá gói thầu xây dựng.
Giá hợp đồng xây dựng, thanh toán và quyết toán hợp đồng.
Các nội dung quản lý chi phí đầu tư xây dựng khác.

Lĩnh vực 3: Nhà ở và kinh doanh bất động sản

Giám định tư pháp trong lĩnh vực này tập trung vào việc đánh giá sự tuân thủ pháp luật về:

Sở hữu nhà ở: Quyền sở hữu, giấy chứng nhận, tranh chấp quyền sở hữu.
Phát triển nhà ở: Dự án phát triển nhà ở, chương trình phát triển nhà ở.
Quản lý vận hành nhà ở: Ban quản trị, đơn vị quản lý vận hành, quỹ bảo trì.
Sử dụng nhà ở: Mục đích sử dụng, cải tạo, phá dỡ nhà ở.
Giao dịch về nhà ở: Mua bán, cho thuê, thế chấp, tặng cho nhà ở.
Kinh doanh bất động sản: Điều kiện kinh doanh, hợp đồng kinh doanh, sàn giao dịch bất động sản.

Lĩnh vực 4: Hạ tầng kỹ thuật đô thị

Hoạt động giám định xây dựng trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật đô thị bao gồm:

Quản lý, khai thác cấp nước sạch đô thị: Chất lượng nguồn nước, hệ thống đường ống, trạm xử lý, áp lực cấp nước.
Thoát nước và xử lý nước thải đô thị: Hệ thống cống thoát, trạm bơm, nhà máy xử lý nước thải, chất lượng nước thải sau xử lý.

Lĩnh vực 5: Giao thông vận tải đường bộ

Nội dung giám định bao gồm:

Quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ: mặt đường, cầu, hầm, hệ thống thoát nước đường bộ.
Quản lý, tổ chức giao thông đường bộ: hệ thống biển báo, đèn tín hiệu, vạch kẻ đường.
Quản lý vận tải đường bộ: điều kiện kinh doanh vận tải, phương tiện vận tải.

Lĩnh vực 6: Giao thông vận tải đường sắt

Giám định trong lĩnh vực đường sắt tập trung vào:

Quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt: đường ray, ga, cầu đường sắt, hầm đường sắt.
Quản lý, khai thác vận tải đường sắt: an toàn chạy tàu, phương tiện đường sắt.

Lĩnh vực 7: Hàng hải và giao thông đường thủy nội địa

Bao gồm giám định về:

Quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải: cảng biển, luồng hàng hải, hệ thống báo hiệu.
Quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa: cảng thủy, bến thủy, luồng đường thủy.
Quản lý hoạt động vận tải hàng hải và đường thủy nội địa.

Lĩnh vực 8: Hàng không dân dụng

Đây là lĩnh vực đặc thù, bao gồm hai nội dung giám định chính:

Giám định sự tuân thủ pháp luật về hoạt động hàng không dân dụng.
Giám định nguyên nhân sự cố gây mất an toàn trong hoạt động hàng không dân dụng.

Lĩnh vực 9: Đăng kiểm

Nội dung giám định trong lĩnh vực đăng kiểm bao gồm:

Giám định sự tuân thủ pháp luật về hoạt động đăng kiểm.
Giám định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, phụ tùng xe.

Bảng tổng hợp so sánh 9 lĩnh vực giám định tư pháp xây dựng

STT	Lĩnh vực	Đối tượng giám định chủ yếu	Độ phức tạp	Yêu cầu chuyên môn
1	Quy hoạch đô thị và nông thôn	Đồ án quy hoạch, quyết định phê duyệt	Trung bình	Kiến trúc sư, kỹ sư quy hoạch
2	Hoạt động xây dựng	Công trình, hồ sơ dự án, chi phí	Cao	Kỹ sư xây dựng, kỹ sư kết cấu, kỹ sư kinh tế xây dựng
3	Nhà ở và kinh doanh BĐS	Dự án nhà ở, giao dịch BĐS	Trung bình	Kỹ sư xây dựng, cử nhân luật, kinh tế
4	Hạ tầng kỹ thuật đô thị	Hệ thống cấp thoát nước	Trung bình – Cao	Kỹ sư cấp thoát nước, môi trường
5	Giao thông đường bộ	Hạ tầng đường bộ, tổ chức giao thông	Cao	Kỹ sư giao thông, cầu đường
6	Giao thông đường sắt	Hạ tầng đường sắt, vận tải đường sắt	Cao	Kỹ sư đường sắt
7	Hàng hải và đường thủy nội địa	Cảng, luồng, phương tiện thủy	Cao	Kỹ sư hàng hải, đường thủy
8	Hàng không dân dụng	Hoạt động hàng không, sự cố hàng không	Rất cao	Kỹ sư hàng không, chuyên gia an toàn bay
9	Đăng kiểm	Xe cơ giới, xe máy chuyên dùng	Trung bình – Cao	Kỹ sư cơ khí, ô tô, môi trường

Quy trình giám định tư pháp xây dựng theo Thông tư 15/2026/TT-BXD

Mặc dù Thông tư tập trung vào nội dung giám định, việc hiểu rõ quy trình thực hiện giám định tư pháp xây dựng là hết sức cần thiết đối với các kỹ sư tham gia hoạt động này. Quy trình giám định tư pháp xây dựng thông thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu giám định

Cơ quan tiến hành tố tụng hoặc người yêu cầu giám định gửi quyết định trưng cầu hoặc yêu cầu giám định đến tổ chức giám định tư pháp xây dựng. Hồ sơ bao gồm:

Quyết định trưng cầu/yêu cầu giám định.
Hồ sơ, tài liệu liên quan đến đối tượng giám định.
Mẫu vật cần giám định (nếu có).
Các thông tin bổ sung theo yêu cầu của tổ chức giám định.

Bước 2: Phân công giám định viên và lập kế hoạch

Tổ chức giám định phân công giám định viên tư pháp có đủ năng lực và chuyên môn phù hợp với lĩnh vực cần giám định. Giám định viên lập kế hoạch giám định chi tiết, bao gồm phương pháp, tiến độ và nguồn lực cần thiết.

Bước 3: Thực hiện giám định

Đây là bước quan trọng nhất, bao gồm các hoạt động:

Nghiên cứu hồ sơ: Phân tích toàn bộ tài liệu liên quan, xác định các vấn đề cần làm rõ.
Khảo sát hiện trường: Kiểm tra thực tế công trình, thu thập mẫu, đo đạc, chụp ảnh hiện trạng.
Thí nghiệm, kiểm định: Thực hiện các thí nghiệm vật liệu, thử tải, kiểm tra không phá hủy (NDT) khi cần thiết.
Tính toán, phân tích: Sử dụng phần mềm chuyên dụng để tính toán kết cấu, mô phỏng, phân tích nguyên nhân.
Đánh giá, kết luận: Tổng hợp kết quả, đưa ra kết luận giám định dựa trên cơ sở khoa học và pháp lý.

Bước 4: Lập và gửi kết luận giám định

Giám định viên lập văn bản kết luận giám định theo mẫu quy định, trong đó nêu rõ:

Căn cứ pháp lý và cơ sở khoa học của kết luận.
Phương pháp giám định đã áp dụng.
Kết quả giám định chi tiết cho từng nội dung được trưng cầu.
Kết luận cuối cùng về các vấn đề cần giám định.

Bước 5: Giải thích kết luận giám định

Khi cơ quan trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định có yêu cầu giải thích, giám định viên có trách nhiệm giải thích rõ ràng, đầy đủ về kết luận giám định đã đưa ra.

Hướng dẫn áp dụng Thông tư 15/2026/TT-BXD cho kỹ sư xây dựng

Đối với kỹ sư tư vấn giám sát

Kỹ sư tư vấn giám sát cần lưu ý các điểm sau khi áp dụng 15/2026/TT-BXD:

Nắm vững các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành để có cơ sở đối chiếu khi thực hiện giám định.
Lưu trữ đầy đủ hồ sơ giám sát, nhật ký thi công, biên bản nghiệm thu để phục vụ công tác giám định khi cần.
Hiểu rõ ranh giới giữa hoạt động giám sát thi công và giám định tư pháp để tránh nhầm lẫn về vai trò, trách nhiệm.
Cập nhật thường xuyên các thay đổi về tiêu chuẩn, quy chuẩn để đảm bảo kết luận giám định luôn dựa trên cơ sở pháp lý mới nhất.

Đối với kỹ sư thiết kế

Kỹ sư thiết kế khi tham gia hoạt động giám định xây dựng cần:

Cung cấp đầy đủ hồ sơ thiết kế, thuyết minh tính toán khi được yêu cầu.
Giải trình rõ ràng về các giải pháp thiết kế đã lựa chọn, cơ sở tính toán và các giả thiết thiết kế.
Phối hợp với giám định viên trong việc phân tích nguyên nhân sự cố liên quan đến thiết kế.
Tham gia giám định với tư cách chuyên gia khi được trưng cầu về các vấn đề chuyên môn sâu.

Đối với kỹ sư quản lý dự án

Kỹ sư quản lý dự án đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin phục vụ giám định:

Hệ thống hóa toàn bộ hồ sơ dự án từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi bàn giao công trình.
Đảm bảo tính minh bạch, chính xác của các hồ sơ thanh quyết toán, hợp đồng xây dựng.
Phối hợp với cơ quan giám định trong quá trình khảo sát, thu thập chứng cứ tại hiện trường.
Áp dụng các quy định về giám định xây dựng để chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý trong quá trình quản lý dự án.

Những điểm mới và lưu ý quan trọng của Thông tư 15/2026/TT-BXD

Mở rộng phạm vi lĩnh vực giám định

So với các quy định trước đây, Thông tư 15/2026/TT-BXD đã mở rộng đáng kể phạm vi lĩnh vực giám định, bao gồm cả các lĩnh vực giao thông vận tải (đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy nội địa, hàng không) và đăng kiểm. Điều này phản ánh xu hướng tích hợp quản lý xây dựng trên tất cả các loại hình công trình hạ tầng.

Chi tiết hóa nội dung giám định chất lượng

Thông tư đã chi tiết hóa các nội dung giám định chất lượng xây dựng, bao gồm cả giám định nguyên nhân sự cố và nguyên nhân hư hỏng công trình. Đây là điểm quan trọng giúp các giám định viên có cơ sở rõ ràng khi thực hiện các vụ giám định phức tạp liên quan đến sự cố công trình.

Tích hợp giám định chi phí xây dựng

Việc đưa nội dung giám định chi phí xây dựng vào Thông tư là một bước tiến quan trọng, giúp giải quyết các tranh chấp về chi phí trong hoạt động xây dựng một cách khoa học và khách quan. Các kỹ sư kinh tế xây dựng sẽ có thêm cơ sở pháp lý vững chắc khi tham gia giám định về chi phí.

Thực trạng và thách thức trong hoạt động giám định tư pháp xây dựng tại Việt Nam

Thực trạng hiện nay

Hoạt động giám định xây dựng tại Việt Nam trong những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tích cực. Số lượng vụ việc giám định tư pháp xây dựng tăng lên đáng kể, phản ánh nhu cầu thực tế của xã hội trong việc giải quyết các tranh chấp, sự cố liên quan đến công trình xây dựng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

Thách thức về nguồn nhân lực

Số lượng giám định viên tư pháp trong lĩnh vực xây dựng còn hạn chế so với nhu cầu thực tế. Nhiều giám định viên phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, dẫn đến chất lượng giám định chưa đồng đều. Đặc biệt, các lĩnh vực chuyên sâu như giám định kết cấu công trình đặc biệt, giám định sự cố công trình ngầm đòi hỏi trình độ chuyên môn rất cao mà số lượng chuyên gia đáp ứng được còn rất ít.

Thách thức về trang thiết bị và công nghệ

Hoạt động giám định xây dựng đòi hỏi trang thiết bị hiện đại như máy siêu âm bê tông, máy đo độ cứng, thiết bị kiểm tra không phá hủy, phần mềm phân tích kết cấu chuyên dụng. Tuy nhiên, không phải tổ chức giám định nào cũng được trang bị đầy đủ, ảnh hưởng đến chất lượng và độ tin cậy của kết quả giám định.

Giải pháp đề xuất

Đào tạo nâng cao năng lực: Tăng cường các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho giám định viên tư pháp xây dựng, đặc biệt trong các lĩnh vực mới được bổ sung.
Đầu tư trang thiết bị: Khuyến khích các tổ chức giám định đầu tư trang thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ số trong hoạt động giám định.
Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn: Rà soát, bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến giám định xây dựng để tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho hoạt động giám định.
Tăng cường hợp tác quốc tế: Học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển trong lĩnh vực giám định tư pháp xây dựng, tiến tới công nhận lẫn nhau về kết quả giám định.

Vai trò của giám định tư pháp xây dựng trong giải quyết tranh chấp

Trong bối cảnh ngành xây dựng phát triển mạnh, số lượng tranh chấp liên quan đến chất lượng công trình, chi phí xây dựng, tiến độ thi công ngày càng gia tăng. Hoạt động giám định xây dựng đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp chứng cứ khoa học, khách quan để các cơ quan tố tụng giải quyết tranh chấp một cách công bằng.

Tranh chấp về chất lượng công trình

Đây là loại tranh chấp phổ biến nhất, thường xảy ra giữa chủ đầu tư và nhà thầu thi công. Kết luận giám định về chất lượng công trình, nguyên nhân hư hỏng là chứng cứ quan trọng để xác định trách nhiệm của các bên. Ví dụ, khi công trình xuất hiện vết nứt, giám định viên cần xác định nguyên nhân là do thiết kế sai, thi công không đúng quy trình, hay do điều kiện địa chất thay đổi.

Tranh chấp về chi phí xây dựng

Tranh chấp về thanh quyết toán hợp đồng xây dựng thường liên quan đến khối lượng phát sinh, đơn giá, điều chỉnh giá hợp đồng. Giám định chi phí xây dựng giúp xác định giá trị thực tế của công trình, làm cơ sở cho việc giải quyết tranh chấp.

Tranh chấp về tiến độ thi công

Khi xảy ra chậm tiến độ, việc xác định nguyên nhân (do chủ đầu tư, nhà thầu, hay yếu tố khách quan) có ý nghĩa quyết định trong việc phân định trách nhiệm bồi thường. Giám định viên cần phân tích nhật ký thi công, biên bản hiện trường, các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra kết luận chính xác.

Kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động giám định tư pháp xây dựng

Phương pháp tiếp cận khoa học

Một giám định viên tư pháp xây dựng giỏi cần tuân thủ phương pháp tiếp cận khoa học, bao gồm:

Thu thập chứng cứ đầy đủ: Không bỏ sót bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào liên quan đến đối tượng giám định.
Phân tích đa chiều: Xem xét vấn đề từ nhiều góc độ, không thiên vị bất kỳ bên nào.
Sử dụng công cụ hiện đại: Ứng dụng phần mềm mô phỏng, thiết bị đo đạc chính xác để nâng cao độ tin cậy của kết quả.
Trình bày rõ ràng: Kết luận giám định phải được trình bày logic, dễ hiểu, có cơ sở khoa học vững chắc.

Kỹ năng cần thiết của giám định viên xây dựng

Ngoài kiến thức chuyên môn sâu về xây dựng, giám định viên tư pháp cần trang bị các kỹ năng sau:

Kỹ năng pháp lý: Hiểu biết sâu rộng về hệ thống pháp luật xây dựng, pháp luật tố tụng.
Kỹ năng giao tiếp: Khả năng trình bày, giải thích kết luận giám định trước Tòa án, các bên đương sự.
Kỹ năng phân tích: Khả năng tổng hợp, phân tích thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Đạo đức nghề nghiệp: Tính trung thực, khách quan, độc lập trong quá trình giám định.

Tác động của Thông tư 15/2026/TT-BXD đến thị trường xây dựng Việt Nam

Việc ban hành 15/2026/TT-BXD được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động tích cực đến thị trường xây dựng Việt Nam:

Nâng cao chất lượng công trình: Khi hoạt động giám định được quy định rõ ràng, các chủ thể tham gia xây dựng sẽ có ý thức tuân thủ pháp luật tốt hơn, từ đó nâng cao chất lượng công trình.
Giảm thiểu tranh chấp: Khung pháp lý rõ ràng giúp các bên phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu tranh chấp phát sinh.
Thúc đẩy minh bạch: Hoạt động giám định khách quan góp phần tạo sự minh bạch trong ngành xây dựng.
Phát triển dịch vụ giám định: Tạo điều kiện cho các tổ chức giám định tư pháp xây dựng phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Câu 1: Thông tư 15/2026/TT-BXD có hiệu lực từ khi nào?

Trả lời: Thông tư 15/2026/TT-BXD được Bộ trưởng Bộ Xây dựng ký ban hành ngày 29 tháng 4 năm 2026. Theo quy định chung về hiệu lực của thông tư, văn bản thường có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký, trừ trường hợp có quy định khác. Bạn đọc nên tra cứu điều khoản về hiệu lực thi hành trong văn bản gốc để biết chính xác ngày có hiệu lực. Tải bản đầy đủ tại: Thông tư 15/2026/TT-BXD ngày 29/4/2026 Quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực xây dựng

Câu 2: Kỹ sư xây dựng cần điều kiện gì để trở thành giám định viên tư pháp?

Trả lời: Để trở thành giám định viên tư pháp trong lĩnh vực xây dựng, kỹ sư cần đáp ứng các điều kiện theo Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15, bao gồm: có trình độ đại học trở lên trong lĩnh vực chuyên môn phù hợp, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực được đề nghị bổ nhiệm giám định viên, có phẩm chất đạo đức tốt, không thuộc trường hợp bị cấm theo quy định pháp luật. Ngoài ra, cần hoàn thành khóa bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và được Bộ Xây dựng hoặc Sở Xây dựng bổ nhiệm.

Câu 3: Chi phí giám định tư pháp xây dựng được tính như thế nào?

Trả lời: Chi phí giám định tư pháp xây dựng được quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật Giám định tư pháp và được hướng dẫn chi tiết trong Thông tư 15/2026/TT-BXD. Chi phí bao gồm: thù lao giám định viên, chi phí đi lại, chi phí thí nghiệm kiểm định, chi phí thiết bị, và các chi phí hợp lý khác. Mức chi phí cụ thể do cơ quan trưng cầu và tổ chức giám định thỏa thuận, nhưng không vượt quá khung giá do Bộ Tài chính quy định. Người yêu cầu giám định hoặc cơ quan trưng cầu có trách nhiệm chi trả chi phí giám định.

Câu 4: Kết luận giám định tư pháp xây dựng có giá trị pháp lý như thế nào?

Trả lời: Kết luận giám định tư pháp xây dựng là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng trong quá trình tố tụng. Tuy nhiên, kết luận giám định không có giá trị bắt buộc đối với cơ quan tiến hành tố tụng. Tòa án, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra có quyền đánh giá kết luận giám định cùng với các chứng cứ khác để đưa ra quyết định. Nếu không đồng ý với kết luận giám định, các bên đương sự có quyền yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại theo quy định của pháp luật tố tụng.

Câu 5: Sự khác biệt giữa giám định tư pháp xây dựng và kiểm định chất lượng công trình thông thường là gì?

Trả lời: Giám định tư pháp xây dựng và kiểm định chất lượng công trình thông thường có những điểm khác biệt cơ bản. Giám định tư pháp được thực hiện theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng, nhằm phục vụ giải quyết vụ án, vụ việc. Kết luận giám định có giá trị pháp lý trong tố tụng. Trong khi đó, kiểm định chất lượng công trình thông thường do chủ đầu tư hoặc cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu, nhằm đánh giá chất lượng công trình phục vụ quản lý, nghiệm thu. Giám định viên tư pháp phải được bổ nhiệm theo quy định pháp luật, trong khi kỹ sư kiểm định chỉ cần có chứng chỉ hành nghề phù hợp.

Kết luận

Thông tư 15/2026/TT-BXD là văn bản pháp lý quan trọng, tạo khung pháp lý toàn diện cho hoạt động giám định xây dựng tại Việt Nam. Với 9 lĩnh vực chuyên môn được quy định chi tiết, Thông tư bao quát hầu hết các khía cạnh của hoạt động xây dựng, từ quy hoạch, thiết kế, thi công đến quản lý vận hành công trình.

Đối với các kỹ sư xây dựng, việc nắm vững nội dung Thông tư không chỉ giúp hoàn thành tốt nhiệm vụ khi tham gia hoạt động giám định tư pháp, mà còn góp phần nâng cao chất lượng công trình, phòng ngừa rủi ro pháp lý trong quá trình hành nghề. Ngành xây dựng Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, và hoạt động giám định tư pháp xây dựng chuyên nghiệp, khách quan chính là một trong những yếu tố then chốt đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cần chủ động nghiên cứu, cập nhật và áp dụng đúng các quy định của 15/2026/TT-BXD để đảm bảo tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong mọi hoạt động liên quan đến đầu tư xây dựng.

===CONTENT===